GŎDKOMAT

19 lutego przy dworcu PKP w Katowicach, z okazji przypadającego dwa dni później Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego pojawił się ślōnski gŏdkomat – na razie tylko na jeden dzień. To wspólna inicjatywa Ślōnskij Ferajny i Europosła Marka Plury. Działanie urządzenia jest bardzo proste – wystarczy nacisnąć panel z odpowiednim zdjęciem, a usłyszymy jego opis po śląsku.W piątek, z okazji uroczystego uruchomienia gŏdkomatu wydawał on będzie pamiątkowe abcybildy, czyli naklejki.

Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego to coroczne święto obchodzone 21 lutego. Zostało ustanowione przez UNESCO 17 listopada 1999. Jego data upamiętnia wydarzenia w Bangladeszu, gdzie w 1952 roku zginęło pięciu studentów podczas demonstracji w której domagano się nadania językowi bengalskiemu statusu języka urzędowego. Według UNESCO, niemal połowa z 6000 języków świata jest zagrożona zanikiem w ciągu 2-3 pokoleń. Od 1950 r. zaniknęło 250 języków. Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego ma w założeniu dopomóc w ochronie różnorodności językowej jako dziedzictwa kulturowego.

Europoseł Marek Plura: Dla mnie ojczystym, najbliższym sercu dziedzictwem kultury, wyniesionym z rodzinnego domu językiem jest ślónsko godka. Dziyń Rodnij Mowy świętuję szczególnie radośnie bo to urodziny mojej mamy. Niestety w dzisiejszych czasach nasze bajtle coraz trudniej uczyć śląskiej mowy, która dramatycznie szybko się polonizuje. Ostatni Narodowy Spis Powszechny wykazał, że po Śląsku mówi 530 tyś. Obywateli polskich, jednak naszej mowie coraz dalej od mowy naszych łojców i starzyków. Niestety w podobnej sytuacji w naszym kraju jest więcej ginących języków, nie objętych wsparciem państwa. Przykłady z Województwa Śląskiego to choćby staroniemiecki język wilamowicki z okolic Bielska-Białej, czy mowa staromorawska spod Raciborza. Niestety państwo polskie, wbrew apelom ekspertów Rady Europy, odmawia nam wsparcia jakie poszłoby za nadaniem statusu języka regionalnego.

Szef Ślōnskij Ferajny Peter Langer: My niy chcymy nic niynormalnego – chcymy ino tela wiela majóm Kaszuby. Ale Polska nos niyuznowo, bo nos niy rozumi. Bestóż zrychtówali my Ślōnski Gŏdkomat kiery leko nauczy kożdego gorola godać po naszymu. Prziciśniesz ino knefel przi łobrozku na panelu, a Gŏdkomat zarozki Ci powiy jako po ślónsku je rower, śmietnik, abo telefon komórkowy. Chcymy tyż pokozać Polokom, że ślónsko godka je richtik fajno a ino te pieróńske politykery straszóm nami Ślónzokami. Zaś Ślónzokóm chcymy pokozać, że ni ma gańba godać po ślónsku. Ślōnsko Ferajna przygotowała ślōnski dla opornych, czyli w oberazkach, które można zobaczyć na https://plura.pl/menu/silesiana.

Dzień Języka Ojczystego na Śląsku obfituje w wiele wydarzeń promujących śląską mowę: W piątek w Domu Kultury w Piekarach Śląskich – Dąbrówce Wielkiej w piątek 19 lutego o godz. 17.00 odbędzie się po raz kolejny spotkanie pod hasłem: Cołki Gôrny Ślônsk cyto po ślônsku. Każdy, kto przeczyta tekst po śląsku, otrzymuje certyfikat. W niedzielę o godz. 16.00 w Mysłowickim Ośrodku Kultury (ul. Grunwaldzka 7) odbędzie się spotkanie „Gŏdanie jest cool”, w czasie którego dzieci – laureaci konkursu Śląska ojczyzna – polszczyzna zaprezentują wiersze i monologi, a także odegrają po śląsku sceny z „Romea i Julii” Szekspira.

W poniedziałek o godz. 17:30 w lokalu Geszynk przy ulicy Plac Wolności 1A w Rybniku będzie można spotkać się z autorami kryminałów po śląsku Marcinem Melonem i Marcinem Szewczykiem. W tym samym dniu o godz. 17:00 w Miejska Biblioteka Publiczna w Mikołowie serdecznie zaprasza na spotkanie z piszącym po śląsku poetą i animatorem kultury Bronisławem Wątrobą. Dotychczas statusu języka regionalnego w Polsce uzyskała tylko mowa kaszubska. Dzięki temu Państwo Polskie finansuje podręczniki do języka kaszubskiego i opłaca nauczających go nauczycieli od przedszkola, aż po maturę, wszędzie tam, gdzie życzą sobie tego rodzice. W gminach i powiatach zamieszkałych przez Kaszubów ich mowa jest oficjalnie uznawana za drugi obok polskiego język urzędowy, a na drogowskazach czytamy nazwy w obu tych językach. Z budżetu państwa dofinansowywana jest też kultura, prasa i radio kaszubskie.

Podziel się