Wystawa Silesius

MOTTO WYSTAWY:

Śląsk zawsze integrował różne kultury, tak jak dziś Unia Europejska. Na tym bogatym gruncie wyrosło wiele wybitnych postaci, mówiących różnymi językami o miłości do naszej wspólnej małej ojczyzny. Niech będą dla nas, dla Ślązaków żyjących dziś na terenie Polski, Czech i Niemiec, wzorem wzajemnego szacunku i twórczej współpracy dla Śląska, dla Europy. – Europoseł Marek Plura

SILESIUS to tytuł wystawy prezentującej 37 postaci, które wniosły istotny wkład w dzieje Europy w różnych dziedzinach. Wszystkie łączy związek ze Śląskiem jako miejscem urodzenia, lub miejscem wybranym jako hajmat – mała ojczyzna. Wyboru postaci do konała kustosz wystawy pani dr Łucja Staniczek w oparciu o opracowania naukowe pani prof. Joanny Rostropowicz. Pomysłodawcą wystawy jest Europoseł Marek Plura, partnerem jej realizacji Związek Górnośląski, zaś twórcą ekspozycji jest artysta plastyk pan Wiktor Winiarski.

O WYSTAWIE

– Ekspozycja powstała przede wszystkim po to, by przypomnieć Europie nasz region, jego historię i jego osiągnięcia przez pryzmat postaci, które to wszystko tworzyły. Każda z nich myślała o sobie: Silesius, czyli Ślązak tak, jak wybitny śląski humanista Anzelm Ephorinus. Jednocześnie każda z nich swoją śląskość rozumiała po swojemu osadzając ją w kulturze śląskiej, czeskiej, polskiej, czy niemieckiej. Oni wszyscy byli pełnoprawnymi Ślązakami, a my współcześni Ślązacy, choć ograbieni z naszej naturalnej, a zarazem w Polsce nie zrozumiałej, polikulturowości, mamy pełne prawo do ich dziedzictwa. Wierzę w to, że ta wystawa będzie tu w Polsce powodem do refleksji na temat śląskiej tożsamości i tarczą w jej obronie – tłumaczy inicjator wystawy, europoseł Marek Plura.

Za merytoryczne przygotowanie wystawy odpowiada dr Łucja Staniczkowa – regionalistka, wiceprezes Związku Górnośląskiego, która chce, aby SILESIUS był głosem w ogólnym dyskursie wokół śląskiego dziedzictwa kulturowego. – Najtrudniej było wybrać postacie. Inspiracją do tego stało się pięciotomowe dzieło prof. Joanny Rostropowicz „Ślązacy od czasów najdawniejszych do współczesności”. Myślę, że wraz ze współpracownikami udało się dokonać najlepszego wyboru, a wystawa jest kolejnym potwierdzeniem polifoniczności kultury śląskiej – mówi dr Łucja Staniczkowa.

– Nasza wystawa pokazuje wielkich Ślązaków, którzy na przestrzeni prawie dziesięciu wieków działali w różnych dziedzinach życia. Są więc przemysłowcy, uczeni, artyści, politycy, a nawet święci – opowiada prezes Związku Górnośląskiego Grzegorz Franki. – Czasem są to osoby nieco zapomniane, choć wszyscy znamy ich twórczość. Tak jest na przykład z Oskarem Troplowitzem, który jest wynalazcą pasty do zębów, czy kremu Nivea, albo z Ludwikiem Gutmannem, który z kolei wymyślił ogólnoświatowe igrzyska paraolimpijskie. Wszyscy oni wnieśli ważny wkład w rozwój Europy, dlatego z inicjatywy posła Plury wernisaż SILESIUS-a miał odbyć się grudniu ubiegłego roku w Parlamencie Europejskim w Brukseli. Niestety sytuacja wywołana zamachami terrorystycznymi pokrzyżowała nam plany, dlatego jej brukselski wernisaż odbędzie się w czerwcu – dodaje Franki.

WPROWADZENIE

Śląsk

śl. Ślōnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia to kraina historyczna położona na terenie Polski (Województwa: Śląskie, Opolskie, Dolnośląskie, Lubuskie), Czech (kraj Morawsko-Śląski i Powiat Jeseník w Kraju Ołomunieckim) i Niemiec (część Saksonii tzw. Schlesische Oberlausitz Śląskie Łużyce Górne). Dzieli się na Śląsk Dolny i Górny z historyczną stolicą całego obszaru we Wrocławiu.

Ślązacy

W V w. dorzecze środkowej i górnej Odry zajęły śląskie plemiona Słowian Zachodnich. Włączeni w państwo Wielkomorawskie w 831r. przyjęli chrzest 135 lat przed Polanami. Pod koniec X w. Mieszko I podbił Śląsk włączając go do Polski. Jego potomkowie – Piastowie samodzielni książęta śląscy w XII w. tnzrzekł się Śląska. Śląsk rozkwita, asymiluje się kultura i język czeski, polski i niemiecki z rdzenną etniczną kulturą Ślązaków, którzy stawali się nową społecznością. Zachowali jednak swą odrębność. Anselmus Ephorinus renesansowy humanista i lekarz mówił o sobie Silesius non Polonus – Ślązak nie Polak. W XVI w. kraina ta wchodzi w skład Cesarstwa Austrii jako Kraj Koronny Śląsk ze stolicą w Opawie. W XVIII. większość Śląska anektowały Prusy poddając go kolonizacji i germanizacji. Przeciwna temu część Ślązaków zaczęła identyfikować swoją słowiańskość z Polską, jednak w 1849r. Jan Gajda zapoczątkował działania nad uznaniem narodowości śląskiej. W XIX w. uprzemysłowiono Górny Śląsk stosując najnowocześniejsze technologie, powstały nowe miasta, był to jeden z najbogatszych regionów Europy. Po I Wojnie Światowej utworzenie państwa śląskiego postulowały: Związek Ślązaków Józefa Kożdonia (100 tys. osób) i Związek Górnoślązaków Ewalda Latacza (500 tys. osób). Równolegle Adalbert Wojciech Korfanty po trzech powstaniach (1919-21) przyłączył skrawek regonu do Polski jako autonomiczne województwo. Po II Wojnie Śląsk przekazano Polsce za ziemie zabrane jej przez ZSRR. Miliony Niemców i Ślązaków wygnano z ich ojczyzny, a tysiące zginęły. To czas Tragedii Górnośląskiej.

Podziel się